piątek, 22 luty 2013 17:22

Sprawozdanie z wykonania budżetu i absolutorium

Napisał 

Zagadnienie niezmiernie ważne z punktu widzenia funkcjonowania jednostki samorządu terytorialnego zatwierdzenie wykonania budżetu, jest ściśle powiązane z przyjęciem absolutorium dla zarządu jednostki samorządu terytorialnego, wójta burmistrza oraz prezydenta miasta.

Zadanie to przypisane jest organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego. Czyli w zależności od szczebla samorządu terytorialnego radzie gminy, powiatu czy sejmikowi województwa.

Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego z jednej strony jest uprawniony do uchwalenia budżetu JST, która to czynność zawiera w sobie udzielenie upoważnienia dla organu wykonawczego do realizacji zadań finansowanych w ramach środków przyjętych w uchwale budżetowej. Z realizacji tych zadań wójt, burmistrz, prezydent miasta czy zarząd JST jest rozliczany przez organ stanowiący w oparciu o sprawozdanie z realizacji budżetu i sprawozdania finansowe.

Dyscyplina finansów publicznych

Po zakończeniu roku budżetowego zamykane są rachunki jednostki samorządu terytorialnego. Kwoty wynikające z zamknięć rachunków stanowią podstawę do sporządzenia sprawozdania rocznego z wykonania budżetu. Można też przyjąć, że podstawą do sporządzenia sprawozdania rocznego są omawiane w styczniowym numerze „Gminy” sprawozdania budżetowe RB, przy czym – dla wszystkich tych dokumentów źródłem podstawowym są zapisy zawarte w księgach rachunkowych jednostki. Niezgodność danych zawartych w sprawozdaniu z danymi wynikającymi z ewidencji księgowej jest naruszeniem dyscypliny finansów publicznych[1].

Poziom szczegółowości zestawienia

Na sprawozdanie roczne z wykonania budżetu jednostki samorządu terytorialnego składa się zestawienie dochodów oraz wydatków w szczegółowości nie mniejszej niż w uchwale budżetowej. Oznacza to, że przyjmując budżet jednostki samorządu terytorialnego w pełnej szczegółowości klasyfikacji budżetowej, taki sam poziom szczegółowości winien być zastosowany do przygotowania sprawozdania z realizacji budżetu. W przypadku przyjmowania uchwały budżetowej zawierającej rozpisanie kwot planowanych wydatków w układzie zadań budżetowych, ten układ winniśmy wykorzystać również do przygotowania sprawozdania. Taki sposób konstrukcji sprawozdania, uzależniony od stopnia szczegółowości uchwały budżetowej ma w założeniu zapewnić większą przejrzystość, a co za tym idzie –  łatwość w dokonaniu oceny prawidłowości realizacji budżetu.

Warto zwrócić uwagę, że z punktu widzenia radnego, który dokonuje analizy realizacji budżetu szczegółowość oparta na klasyfikacji budżetowej może stanowić ograniczenie w pełnej ocenie realizacji zadań wykonywanych przez jednostkę samorządu terytorialnego. Niezmiernie rzadko zdarza się bowiem, aby radny –  czy to gminny, czy powiatowy, a nawet wojewódzki –dysponowali wystarczającą wiedzą z zakresu finansów publicznych, aby dokonać właściwej identyfikacji wydatku, zrealizowanego na przykład w dziale 801, rozdziale 80101, paragraf 4010. A ta pozycja klasyfikacji budżetowej przewidziana jest dla wynagrodzenia wypłacanych w ramach działalności szkół podstawowych, działających na terenie jednostki samorządu terytorialnego.

Zadaniowa forma prezentacji realizacji budżetu pozwala oceniać, w jakim stopniu zrealizowane zostały założenia w zakresie np. budowy dróg. Jak kształtowały się wydatki dokonywane na zadania oświatowe w konkretnej jednostce. Jest to bez wątpienia znacznie czytelniejsza forma, nie tylko dla osób, które profesjonalnie nie zajmują się finansami publicznymi.

Poziomy realizacji zadań

Sprawozdanie z realizacji budżetu JST, oprócz części tabelarycznej, pokazującej kwoty zrealizowanych dochodów i wydatków, może zawierać również część opisową. Obejmować może ona informacje opisujące istotne treści określające rodzaj realizowanego zadania. Przygotowana informacja wskazywać też winna poziom realizacji zadań, jak również obejmować uzasadnienie i wyjaśnienie powodów niskiego stopnia realizacji danego zadania. Dla przykładu, w części opisowej zadania wprowadzamy informacje, iż niewielkie zaangażowanie środków finansowych na realizację modernizacji drogi powiatowej wynika z obiektywnych przyczyn, związanych z wystąpieniem na naszym terenie stanów powodziowych.

Sprawozdanie z wykonania budżetu

Sprawozdanie roczne z wykonania budżetu  przedstawiane jest organowi stanowiącemu jednostki samorządu terytorialnego w terminie do dnia 31 marca roku następnego po roku budżetowym. W tym samym terminie sprawozdanie przedkładane jest właściwej regionalnej izbie obrachunkowej.

Oprócz rocznego sprawozdania z wykonania budżetu zarząd jednostki samorządu terytorialnego przedstawia organowi stanowiącemu w tym terminie dodatkowo:

a) sprawozdania z wykonania planu finansowego jednostek służby zdrowia, kultury i innych osób prawnych podległych jednostce samorządu terytorialnego

b)informacje o stanie mienia jednostki samorządu terytorialnego, obejmujące:

- dane, dotyczące przysługujących jednostce samorządu terytorialnego praw własności

- dane, dotyczące innych niż własność praw majątkowych, w tym w szczególności o ograniczonych prawach rzeczowych, użytkowaniu wieczystym, wierzytelnościach, udziałach w spółkach, akcjach

- dane o posiadaniu

- dane o zmianie stanu mienia komunalnego

- dane o dochodach uzyskiwanych z tytułu wykonywania praw własności i innych praw majątkowych oraz z wykonywania posiadania

- inne dane i informacje mające wpływ na stan mienia jednostki samorządu terytorialnego.

c) wykaz samorządowych jednostek budżetowych.

Sprawozdanie finansowe

Sprawozdanie z wykonania budżetu jednostki samorządu terytorialnego jest uzupełniane o sprawozdanie finansowe jednostki samorządu terytorialnego, obejmujące:

  1)  bilans z wykonania budżetu jednostki samorządu terytorialnego

  2)  łączny bilans obejmujący dane wynikające z bilansów samorządowych jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych

  3)  łączny rachunek zysków i strat obejmującego dane wynikające z rachunków zysków i strat samorządowych jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych

  4)  łączne zestawienie zmian w funduszu, obejmujące dane wynikające z zestawień zmian w funduszu samorządowych jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych

Wybór biegłego rewidenta

W przypadku jednostki samorządu terytorialnego, której liczba mieszkańców przekracza 150 tysięcy osób, sprawozdanie finansowe podlega badaniu przez biegłego rewidenta. Wybór biegłego, co do zasady odbywa się w drodze postępowania o zamówienie publiczne. Postępowanie takie wymaga poświęcenia niezbędnego okresu czasu. Powoduje to konieczność odpowiednio wcześniejszego podejmowania decyzji w sprawie wyboru biegłego rewidenta. A podobnie jak w przypadku wcześniej omawianego sprawozdania z realizacji budżetu, ustawa ściśle określa termin, w jakim sprawozdanie finansowego winno zostać przekazane do rady gminy, powiatu czy sejmiku województwa, tj. 31 maja roku następnego po roku budżetowym. Oznacza to, że już dziś jesteśmy w „niedoczasie” w zakresie podejmowania decyzji o wyborze biegłego rewidenta.   

Komisja rewizyjna i absolutorium

Temat sprawozdań z realizacji budżetu oraz sprawozdania finansowe jednostki samorządu terytorialnego wiążą się z podjęciem przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego uchwały absolutoryjnej. Ważną rolę w tym procesie odgrywa komisja rewizyjna organu stanowiącego JST.

To właśnie komisja rewizyjna rozpatruje sprawozdanie finansowe, sprawozdania z wykonania budżetu wraz z opinią regionalnej izby obrachunkowej o tym sprawozdaniu oraz informacje o stanie mienia jednostki samorządu terytorialnego. Przedmiotem badania komisji rewizyjnej jest również opinia biegłego rewidenta w tych wszystkich przypadkach, gdy jest ona wymagana.

Do 15 czerwca roku następnego po roku budżetowym komisja rewizyjna po dokonaniu badania sprawozdań przedstawia organowi stanowiącemu wniosek w sprawie absolutorium dla organu wykonawczego JST. Rozpatrzenie i zatwierdzenie sprawozdań finansowych odbywa się w terminie do 30 czerwca roku następującego po roku budżetowym.

W tym samym terminie podejmowana jest uchwała w sprawie absolutorium dla wójta, burmistrza, prezydenta miasta czy zarządu jednostki samorządu terytorialnego w przypadku powiatu i województwa samorządowego.  

Waga tego wydarzenia wynika z przepisów ustrojowych, stanowiących podstawę działania jednostki samorządu terytorialnego. W przypadku przepisów dotyczących samorządu powiatowego i wojewódzkiego, uchwała o nieudzieleniu absolutorium jest równoznaczna ze złożeniem wniosku o odwołanie zarządu JST[2]. Uchwała taka przyjmowana jest bezwzględną większością głosów ustawowego składu organu stanowiącego JST.

Nieco inaczej sytuacja wygląda w przypadku samorządu gminnego. W przypadku podjęcia uchwały o nieudzieleniu organowi wykonawczemu gminy absolutorium po upływie 9 miesięcy od dnia jego wyboru i nie później niż na 9 miesięcy przed zakończeniem jego kadencji, mamy do czynienia z podjęciem inicjatywy przeprowadzenia referendum w sprawie odwołania wójta, burmistrza lub prezydenta miasta[3]. To rozwiązanie wiąże się z inną legitymacją do pełnienia funkcji organu wykonawczego gminy, wynikającego bezpośrednich wyborów.

Przypominamy

– 31 marca – termin złożenia rocznego sprawozdania z realizacji budżetu do organu stanowiącego JST oraz do regionalnej izby obrachunkowej

– 31 maja – termin złożenia sprawozdań finansowych do organu stanowiącego JST

– 15 czerwca – wniosek komisji rewizyjnej w sprawie przyjęcia uchwały o absolutorium dla organu wykonawczego JST

                     – 30 czerwca – termin przyjęcia uchwały o absolutorium przez organ

stanowiący JST



[1] Art. 18 pkt. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych

 

[2] Por. odpowiednio art. 30 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym oraz  art. 34 ust. 1 z dnia  

   5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa

[3] Por. art.28 a z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym

 

Józef Andrzej Laskowski

Absolwent Akademii Ekonomicznej w Krakowie.

Od 1992 r. pracuje w sektorze publicznym, zajmując się zagadnieniami z zakresu finansów publicznych.

Był członkiem komisji orzekającej w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Były arbiter z listy prezesa UZP.

Jako wykładowca współpracuje z licznymi podmiotami w prowadzącymi studia i szkolenia z zakresu finansów publicznych i zamówień publicznych.

Aktualnie z-ca Dyrektora Departamentu Budżetu i Finansów w Urzędzie Marszałkowskim Województwa Małopolskiego.

ARCHIWUM

PARTNERZY


O nas
W bieżacym numerze
Na marginesie
Aktualności
Warto przeczytać 


REKLAMA